Ding 13 Informatie verwerken

Het gratis lespakket Diploma Veilig Internet (DVI), onder redactie van Kennisnet, besteedt in twee van de vijf hoofdstukken aandacht aan zoeken, begrijpen en verwerken van informatie van het internet. Zowel in het pakket voor de groepen 5-6 als in het pakket voor de groepen 7-8 is relatief veel aandacht voor dit onderwerp. 

Niet alleen voor kinderen is het een lastig onderwerp, ook volwassenen (en dus ook leerkrachten) kunnen hiermee onvoldoende uit de voeten. Ik denk dat ook menig leerkracht moeite heeft met het zoeken en vinden van de juiste informatie. Probeer H3: Werkblad Zoeken  uit het DVI maar eens te maken!

Mediageletterdheid gaat verder dan zoeken, vinden en verwerken van informatie. Bij het verwerken van  informatie kan de nieuwe media ook een belangrijke rol spelen. Op de Belgische site platformrondmediawijsheid.be staat onderstaand filmpje. Het illustreert hoe in Amerika in het voortgezet onderwijs wordt gewerkt met het begrip 'Multimedia Literacy'. Mediageletterdheid is hierbij een geïntegreerd onderdeel. Ook het bijgaand artikel 'Van een literaire naar een multimediale school' spreekt van een visie waarmee we in het onderwijs verder kunnen.

  

Wiki's Waarheid

Het weerzien van dit programma, gemaakt in april 2008, gaf mij het gevoel dat we sterk geneigd zijn  appels met peren te vergelijken. Volgens mijn bescheiden mening van één blogger ;-) mag je web 2.0 niet vergelijken met wat dan ook. Het is nieuw en biedt veel mogelijkheden die voorheen er nog niet waren. Laten we de mogelijkheden verkennen en zoeken naar toepassingen in plaats van het te vergelijken met andere vormen van media.
In de Volkskrant-online staat een Nederlandse kijk op nieuwe media en de invloeden op onze maatschappij. 

Dit geldt voor mij ook als we naar onze cursus '23 dingen po' kijken. Dit is voor mij geen bonte verzameling van elke week een nieuw tooltje die we omwille van de tool moeten gaan gebruiken in het onderwijs. De cursus is voor mij een mogelijkheid om kennis te nemen van (nieuwe) programma's waardoor ik mijn manier van werken soms aangenamer en soms makkelijker kan maken. Dezelfde benadering hanteer ik voor de organisaties waarin ik werk. Kunnen de tools en het web het werk en het onderwijs makkelijker, aangenamer, interessanter maken. Welk tooltje past en welk tooltje past niet. De tool en bijbehorende knoppen zijn voor mij geen doel op zich. Ook hier ligt voor mij de focus op mogelijkheden en aansluiting. Wat past en sluit aan bij de visie en uitgangspunten van de organisatie.        

Ding 12 Informatie zoeken

Blijft lastig, voor iedereen. Wat is waar, wat niet en waar kan ik informatie vinden zonder te verdwalen. Is  bijvoorbeeld dit waar?

Ik zie regelmatig pogingen voorbij komen om goede tools en strategieën beschikbaar te stellen, maar voor mij is daar het 'ei van Columbus' nog niet bij. 

Actief hebben wij bij AGORA met verschillende collega's een subsidie aanvraag gedaan om, samen met de makers van Nieuwsbegrip, een strategie mediageletterdheid voor kinderen te ontwikkelen. Helaas is de subsidie niet toegekend en het plan in de la beland. 

Ik denk dat we kinderen moeten leren optimaal gebruik te maken van zoekmachines en met name Google. Immers bijna iedereen gebruikt Google, dus waarom dan niet leren deze optimaal te in te zetten. In het boekje de Google code van Henk van Ess worden handige en bruikbare tips gegeven om optimaal gebruik te maken van deze zoekmachine. Daarnaast is het goed om ook andere zoekmachines te gebruiken. Davindi en Dabadoo zijn mooie alternatieven, ook omdat de strategieën van het zoeken door de machines anders is. Ook over dit laatste is een vorm van bewustwording bij leerkrachten en kinderen nodig. 

In de vernieuwde versie van Diploma Veilig Internet wordt de opdracht gegeven je naam in Google in te typen en het resultaat te bekijken en te bespreken. 

Deze mindmap is gemaakt door kinderen en een collega van de Bijenkorf. Ze hebben  bubbl.us gebruikt. De groep wilde met de AGORA leskist een schooljournaal maken en heeft, voordat ze aan de slag gingen, met elkaar bedacht welke onderwerpen aan bod moeten komen. Naar mijn idee een geslaagde manier om in een korte tijd veel ideeën te verzamelen. 

Ding 9 Invloeden media

Media:
We staan er mee op en gaan er mee naar bed. Voor de val van de Muur en het IJzeren Gordijn ben ik enkele keren in de DDR geweest. Je realiseert je dan pas hoe een wereld er uitziet zonder een bombardement aan media. Sinds die tijd is er nogal wat aan media bijgekomen. Infobesitas ligt op de loer. Het lijkt mij dat diegene die zich bezighouden met het maken en versturen van de vele vormen van media ook realiseren dat overkill niet denkbeeldig is. Immers, de boodschap moet wel blijven overkomen! Je hebt er als maker van media niets aan als je boodschap de doelgroep niet bereikt. Interessante materie! 

Mediasmarties geeft hier aan hoe de ontwikkeling van kinderen in verschillende leeftijdsfasen  t.o.v. de media verloopt. Ik vind dat elke professional die werkt met kinderen deze informatie moet kennen. Ook zou de PABO hier iets mee moeten doen. Ik krijg wel eens de indruk dat de PABO dit onderdeel meer zou kunnen uitdiepen.

Onderzoek wijst uit dat, naast ouders en school, de media een grote invloed heeft op de (media)opvoeding van kinderen. Wanneer ouders en school de verantwoordelijkheid naar elkaar (blijven) toespelen en deze niet of nauwelijks oppakken voorzie ik dat de media vrij spel krijgen en misschien al grotendeels hebben.  

Ontdekoefeningen:

Mediagebruik in de groep:
Tijdens het geven van een ouderavond over mediawijsheid bespreek ik met het team en ouders de resultaten van de enquête die in de week voorafgaand wordt gehouden onder de kinderen van de bovenbouw. De accenten zijn per school verschillend maar alle onderzoekjes laten zien dat kinderen veel, langdurig en met weinig controle met media bezig zijn.   

Wallie-card:
Op Wikipedia wordt  deze zakelijke beschrijving van de Wallie-card gegeven.

Mijn Kind Online deed een jaar geleden hier een oproep om ervaringen met dergelijke vormen van betalen te melden en te delen. Ook in het onlangs verschenen rapport Pas op je portemonnee! (oktober 2011) wordt door MKO aandacht besteed aan de mogelijkheden en risico's.

Ding 7 Veiligheid en Pravicy

Het lijkt er op dat deze discussie pas sinds kort door een wat breder publiek wordt gevoerd dan een paar jaar geleden. Volgens mij kwam er pas wat meer aandacht voor dit onderwerp toen Wikileaks documenten online ging zetten die daarvoor slechts voor een enkeling toegankelijk waren. Het werd, naar mijn idee, een eenzijdige discussie want de vraag ging niet zo zeer over veiligheid en privacy, maar over wie is het lek en is dit diefstal.

Wikileaks, maar later ook de zaak rond het bedrijf DigiNotar en het daarop volgende initiatief Lektober , geeft aan dat overheden (toch nog vaak achter gesloten deuren) met dit probleem worstelen. Maar wordt dit ook als een probleem ervaren door de 'gewone man in de straat'. Volgens mij nog te weinig. Het filmpje Privacy Matters geeft wel een wake-up call, maar zie je ook iets gebeuren? En doet het onderwijsveld er iets mee?

Een goed initiatief vind ik het social-media-protocol van de vakbond CNV. Het geeft organisaties, dus ook scholen, de gelegenheid het onderwerp op de agenda te zetten en bespreekbaar te maken. Ik neem voor mijn blogsite in ieder geval de disclaimer over ;-)

Voor onze leerlingen zou ik zeker eens aan de slag gaan met het materiaal Databaas. Kinderen leren over veilige wachtwoorden, privacy en veiligheid op het web. 

Ook het aangehaalde artikel in mijn vorige blog Mediawijsheid in de klas uit Vives 119 is in dit kader de moeite van het lezen zeker waard. 

En dan nu .... mijn disclaimer:

© 2009 Marco Geenen. De standpunten en meningen op deze website, zijn de persoonlijke mening van Marco Geenen en staan los van eventuele officiële standpunten van AGORA en Digischool. Marco Geenen is niet verantwoordelijk voor de inhoud van uitlatingen en reacties van derden op de hier gepubliceerde stukken.

Ding 4 Mediawijsheid

Klik hier voor Marktplaats nummer 16, een uitgave van AGORA - Zaanstreek. Voor dit nummer is mij gevraagd een artikel te schrijven over mediawijsheid bij AGORA. Bij het artikel staat ook een interview met een ouder uit één van AGORA ouderkamers. (pag. 20 ev.)

In het artikel ga ik in op de houding, kennis en vaardigheden van kinderen, ouders en leerkrachten met betrekking tot dit onderwerp en welke invloed de nieuwe media heeft op onze huidige maatschappij. Ook schrijf ik over de schijnbare vrijblijvendheid om mediawijsheid wel of niet op de agenda van school te zetten. In geen enkel officieel stuk van de overheid staat dat scholen verplicht zijn mediawijsheid op de agenda te zetten. Toch kun je er bijna niet onder uit. Scholen moeten van de overheid werken aan 'actief burgerschap en sociale cohesie'. Mediawijsheid is, maar mijn mening, één van de ankers voor deze opdracht! In het handboek Mediawijsheid wordt een vergelijkbaar verband gelegd.

Ik vind het handboek Mediawijsheid als bron niet altijd even makkelijk als het gaat om duidelijk te krijgen wat wel en wat niet in het containerbegrip mediawijsheid (voor school) past. Verder gaat het handboek vrijwel alleen over bovenbouw PO en (onderbouw) VO.

Carola Oldemaat is in haar onderzoek naar mijn idee praktischer en duidelijker. Op pagina 8 en 11 geeft ze duidelijk aan waar de accenten zouden moeten liggen. Verder staat op de pagina's 9 en 10 een mooi overzicht van leerkracht competenties met betrekking tot mediawijsheid.

Voor AGORA scholen is op basis van o.a het handboek en het onderzoek van Carola Oldemaat een workshop ontwikkeld. Het schoolteam wordt in deze workshop uitgenodigd aan te geven op welke gebieden de school zich moet gaan ontwikkelen. Op basis van deze uitspraken wordt door de mediacoach van AGORA een schoolspecifiek bronnenboek samengesteld waarmee leerkrachten direct en praktisch in de groepen aan de slag kunnen gaan. Van harte aanbevolen!      

Ding der (23) dingen ...

Met dank aan @johwmleek

Vandaag, zaterdag 8 oktober, was het zover: BoekTweePuntNul werd gepresenteerd! In de experience BeeldenGeluid te Hilversum werden de eerste exemplaren aan de schrijvers uitgereikt.  De 123 auteurs kregen feestelijk de eerste exemplaren. Ik ben één van die auteurs en uiteraard apetrots!

Tijdens de bijeenkomst gaf Remco Bron een presentatie over hoe de toekomst van web 2.0 volgens hem er uit gaat zien. Wilfred Rubens geeft hier een mooie samenvatting van deze visie op de toekomst.

In BoekTweePuntNul worden 125 social media en web 2.0 tools beschreven. Elke auteur beschrijft een tool in maximaal 800 woorden. Mijn bijdrage gaat over Tagxedo , een tool voor het maken van woordwolken. Erg handig en goed te gebruiken in het onderwijs. Zo staan er nog 124 tools in het boek beschreven. Bij elke tool staan ook tips voor het gebruik in de klas. Een boek voor en door het onderwijs! 

Klik hier voor een inkijkexemplaar.

Hier kunt u bestellen.

Safer Internet Forum in Luxemburg

Op donderdag 22 oktober en vrijdag 23 oktober werd het 'Safer Internet Forum' in Luxemburg gehouden. Op uitnodiging van het ECP EPN mocht ik daarbij aanwezig zijn.

Uit verschillende Europese landen waren leerkrachten, leerlingen en vertegenwoordigers van diverse organisaties aanwezig. Op woensdag 21 oktober bespraken zij in besloten bijeenkomsten verschillende vraagstukken rond 'Safer Internet' voor kinderen.

De opbrengsten werden op donderdag en vrijdag in diverse presentaties gegeven. Voorafgaand werd het onderzoek van Sonia Livingstone en Leslie Haddon van EUROKidsOnline gepresenteerd en toegelicht. Volgens de onderzoekers zijn dit de kansen en risico's voor kinderen op internet:

Mijn conclusies:

Verschillen tussen de Europese landen:

-Procentueel grote verschillen tussen aantal kinderen die toegang tot internet hebben.

(bron:EUKidsOnline )

-Aanbod educatief materiaal verschillend en divers.

-Mediawijsheid is niet in alle landen een verplicht onderdeel in het lesprogramma.

-Grote verschillen in het aantal internet aansluitingen.

Overeenkomsten tussen de Europese landen:

- Leerkrachten weten minder over de nieuwe media dan leerlingen.

- Leerkrachten / ouders zien meer de gevaren, kinderen zien meer kansen.

- Toename in het gebruik van internet, met name in de voormalig Oost Europese landen.

- Kinderen komen op steeds jongere leeftijd in aanraking met internet.

(bron: EUKidsOnline )

- Dialoog met kinderen is nodig om problemen te voorkomen of op te lossen. Leerkracht, leerling en ouders hebben hierin een eigen verantwoordelijkheid.

- Programma op school is vol. Het is belangrijk om het lesgeven op de 21e eeuw af te stemmen en daarbij de nieuwe media in te zetten.

Soundbytes:

Dit zijn enkele uitspraken die tijdens het forum werden gedaan:

'Kinderen mogen eerder alleen op internet surfen dan alleen over straat gaan'

'We moeten ouders en leerkrachten duidelijk maken dat het bij Safer Internet niet gaat over geavanceerde rakettechnologie maar over opvoeden'

Pareltjes:

Tijdens het forum toonden verschillende deelnemers mediawijsheid projecten. De volgende spraken mij aan:

Hectorsworld : Een initiatief uit Nieuw Zeeland. Jonge kinderen komen door middel van animatie in aanraking met mediawijsheid.

Cyberouders : Een cyberouder gaat ouders, kinderen en leerkrachten begeleiden op de digitale snelweg. Een cyberouder is de ambassadeur voor meer aandacht voor internetveiligheid op school en thuis.

TeachToday.eu : Verschillende commerciële partijen proberen middels deze site een bijdrage te leveren aan mediawijs gedrag.