Ding 23 Slot

De eindstreep gehaald, het is mooi!

Een half jaar lang met collega's van AGORA hard gewerkt om het onderwerp mediawijsheid verder uit te diepen. Interessant om te lezen hoe collega's hierover denken en leuk om het één en ander te proberen. 

bron: www.animatieplaatjes.nl (Interessante privacy verklaring!) 

Misschien is het handig om meer 'haltes' in te bouwen zodat we met elkaar wat meer hadden kunnen uitdiepen, reflecteren en na te denken over de implementatie. Volgens mij moeten we deze laatste stappen als organisatie nog gaan maken. Wellicht kunnen we de PDSA cyclus die we nu gebruiken voor o.a. Opbrengst Gericht Werken hiervoor gebruiken. Het zou mooi zijn als we met elkaar opdrachten voor volgend schooljaar formuleren.

23 dingen was voor mij een traject waarin ik met de collega's van AGORA heb geleerd en nagedacht over mediawijsheid in het PO. 

Bedankt Carola, Edo en betrokken collega's van AGORA!

Ding 22 Leraar 2.0

Interessant Ding en zeker interessante links! Het geeft een kijkje in de toekomst met de kennis van nu. Dit soort exercities zijn in het verleden ook wel gedaan en deze bleken achteraf meestal niet te kloppen. Daarmee wil ik deze zienswijzen niet bagatelliseren of als onzin wegzetten. Wat ik er uit wil halen zijn trends: welke kant gaat het op. Op het blog van André Manssen zag ik dit filmpje:

Volgens mij heeft dit nooit daadwerkelijk zo bestaan en gewerkt, maar er is wel een trend uit te halen. 

Tijdens de IPON 2012 werd Singapore Next gepresenteerd (artikel Vives februari 2012). Een uitwerking van het leren in de 21e eeuw. De vraag is hoe ver staan wij in onze dagelijkse praktijk hiervan af. Wat belemmerd ons of wat zou nu al mogelijk zijn.

Stelling uit Ding 22:

Is de leerkracht in 2020 nog in beeld? Of is de leerkracht vervangen door een computer(programma)? 

Ik denk het wel, maar noemen we zo'n persoon nog leraar? Is het een coach en STAAT deze nog voor de klas en wordt nog aan kinderen gevraagd in welke klas ze ZITTEN? 

De rol / taak en daarmee de positie zal zeker veranderen, maar over het tempo waarin dit zal gebeuren ben ik niet optimistisch. Een mammoettanker heeft ook tijd nodig om van koers te veranderen. Zo ook het onderwijssysteem en de krachten die ons aansturen. Hier en daar zie je wel veranderingen. De Rekentuin, nu nog 'drill en practice', zal worden aangevuld met instructiefilmpjes voor rekenen door Cedicu met Laat eens zien. De leerkracht kan dan 'assistentie' krijgen van de virtuele leerkracht. 

Ook verschillende lesbrieven in de leermiddelendatabase van de Digischool zijn van instructiefilmpjes voorzien:

lesbrief voorzetsels (door Jasper Bloemsma)

lidwoord - bijv. nw. - zelfst. nw. (door Jasper Bloemsma)

Van harte aanbevolen!

Blog geschreven naar aanleiding van de cursus 23 onderwijs dingen po.nl (Ding 22) 

Ding 21 Protocol

De meeste scholen van AGORA werken met een mediaprotocol. Hiervan is het internetprotocol een onderdeel. In dit document worden allerlei afspraken vastgelegd met betrekking tot digitale communicatie. De scholen werken over het algemeen met een positief geschreven protocol. Toch gaat het bijna altijd over wat niet mag en welke procedures er gevolgd moeten worden als het mis gaat. 

Het lukt niet altijd om draagvlak voor een (media)protocol te krijgen. Ze worden goedbedoeld geschreven achter een bureau en bij hamerslag op een personeelsvergadering goedgekeurd, om vervolgens op de stapel protocollen te belanden. Vervolgens gaat ieder weer naar zijn of haar orde van de dag. Een gemiste kans lijkt mij en zonde van de inspanning van de schrijver. 

Een protocol is, naar mijn idee, een eindproduct van een gezamenlijk proces van denken en praten. Handig als daar iemand leiding aan kan geven. De mediacoach kan dit proces begeleiden. Bij AGORA is een workshop voor schoolteams beschikbaar. In 1,5 uur zijn de contouren en standpunten zichtbaar en kan de school, na uitwerking van het protocol, gaan handelen, maar ook actief aan de slag. Hierbij is het van belang om de hieronder beschreven laatste ontwikkelingen mee te nemen.

Eind 2011 kwam de discussie op gang over de uitgangspunten van het media- of internetprotocol en het vaak ontbreken van een standpunt rond het gebruik van social media. Het CNV bracht een voorbeeld protocol uit, het social media protocol . Al snel kwam de Besturenraad met een eigen protocol: protocol sociale media 

Socialmediawijs vond dat in beide protocollen weinig tot geen aandacht is voor:

1. Profilering. Hoe kan social media worden ingezet om een bijdrage te leveren aan de profilering en het imago van de school?
2. Curriculum. Hoe kan social media een structurele plek krijgen in het curriculum van de school?
3. Betrokkenheid. Hoe kan social media ingezet worden om de communicatie met, en daarmee de betrokkenheid van, de verschillende doelgroepen in en om de school versterken?

Zij stelden door middel van crowdsourcing een eigen voorbeeld protocol samen: positief social media protocol

Ik denk dat deze voorbeelden ertoe kunnen bijdragen dat we in het onderwijs meer inzicht krijgen in het omgaan met en inzet van de nieuwe media. We zijn geneigd om de nieuwe media buiten de school te houden, maar dit is, wat mij betreft, de verkeerde afslag. Web 2.0 kan ons leven verrijken, eenvoudiger en handiger maken. Kinderen hebben dat allang in de gaten. Hebben daar desgevraagd ook ideeën voor. De leerkrachten beantwoorden dit vaak met verbod en gebod. Jammer, een gemiste kans. 

Steve Jobsschool

Wat mij betreft is er geen 'extra' protocol nodig waarin staat dat je via internet niet mag pesten. Laat gedragsregels, die je toch al op school hebt, ook gelden voor gedrag op internet. Zoek aansluiting op bestaande structuren en afspraken en steek je energie in het nadenken, experimenteren en toepassen van web 2.0 toepassingen. Is het initiatief van o.a. Maurice de Hond voor een Steve Jobsschool een stap in de goede richting?

    

Ding 20 Begeleiden

Net als 'Ding 19 Integreren' is 'Ding 20 Begeleiden' ook één van de onderwerpen waar de mediacoach zich mee hoort bezig te houden. Ik merk dat leerkrachten eigenlijk niet goed weten wat ze hiermee aan moeten en dan geneigd zijn dit onderwerp niet of nauwelijks te behandelen, met alle gevolgen van dien. Als er dan een probleem voordoet (pesten via internet of mobiel) wordt snel naar gebod en verbod gegrepen. De mediacoach doet handreikingen naar leerkrachten om ze in staat te stellen hiermee adequaat aan de slag te gaan. Voorkomen is beter dan genezen. 

Ik zou er voor willen pleiten dat we naast begeleiding ons ook gaan inzetten voor de 'emancipatie' van de nieuwe media in het onderwijs. Gebruik web 2.0 toepassingen en gebruik de smartphone! Je loopt dan met elkaar vanzelf tegen de mogelijkheden en onmogelijkheden op. 

De Poseidon

Deze week was ik op bezoek bij basisschool De Poseidon. Het team verwerkt op alle mogelijke manieren de nieuwe media in het lesprogramma. Het is een aanrader om de site van de school te bekijken en te zien hoe zij ermee werken. Ik kijk terug op een mooi bezoek.   

Ding 19 Integreren

Eén van de opdrachten die ik mij als mediacoach stel is de integratie van mediawijsheid op school te bevorderen. Bij AGORA ligt het aanbod om door middel van een workshop met het team de implementatie handen en voeten te geven. Het is belangrijk dat er in het team consensus is over de wijze van implementatie. Een goede reden om het team bij dit onderwerp te betrekken. Hierdoor ontstaat een draagvlak om met dit onderwerp gericht aan de slag te gaan.

In het kader van 'actief burgerschap en sociale cohesie' is mediawijsheid een opdracht voor iedere school en is daarmee het is eigenlijk geen keuze meer of je als school er wel of niet mee aan de slag gaat.

Ding 19 begint met de discussie of je mediawijsheid moet integreren in het curriculum of dat het een (los) onderdeel van het aanbod wordt. Het antwoord ligt volgens mij op schoolniveau. Het is namelijk belangrijk rekening te houden met de onderwijsvisie van de school. Kennisnet geeft mij hiervoor een bruikbaar handvat. Werkt de school volgens aan 'kennisconstructie' of, aan de andere kant van het spectrum, aan 'kennisoverdracht'. In de praktijk zie je eigenlijk geen scholen die volledig aan de ene kant of volledig aan de ander kant werken. Wel zie je dat er een voorkeur is.

Zodra de school zich bewust is van de plek in bovenstaand spectrum kunnen relevante bronnen en strategieën gekozen worden. In een daarop volgende stap wordt dan relevant materiaal en werkvormen gekozen. Hierbij kan de mediacoach een grote rol spelen. Immers deze is op de hoogte van het huidige aanbod.

Schoolteams verschillen van elkaar als het gaat om de onderwijsvisie, ze vormen echter een grote overeenkomst als het gaat om de aanwezige kennis van en over mediawijsheid. De meeste collega's zijn niet opgegroeid in een multimediale wereld en weten er gewoonweg niet zoveel van. Dit maakt het voor collega's vaak lastig en moeilijk om een goede afweging te maken over wat te doen. Het maakt je ook onzeker als je over een onderwerp iets moet vinden EN les geven als je er weinig over weet. Het gevaar bestaat dan al snel om in geboden en verboden te schieten, iets waar uiteindelijk de kinderen, leerkrachten, school en ouders niets mee opschieten en het juist contraproductief gaat werken.  

Tidens de workshop die scholen van AGORA kunnen afnemen wordt stilgestaan bij de bovengenoemde aspecten. Ik adviseer scholen echter ook om, naast de workshop, een ouderavond over mediawijsheid te organiseren. Hierbij is het dan ook van belang dat leerkrachten deze avond bezoeken om zo ook de eigen kennis aan te vullen.

De workshop is van harte aanbevolen. Graag geef ik in een gesprek de AGORA directeuren en/of ict-coördinatoren meer informatie.         

Ding 18 Toetsen

Mooi, al die online tooltjes voor het overhoren van kennis. Zeker als ze ook op de 'verboden' mobieltjes werken. Ze passen volgens mij goed bij de uitgangspunten van Opbrengst Gericht Werken. Vooral het meten van parate kennis is op dit moment erg in trek en met deze tooltjes makkelijk te doen. De resultaten kunnen de kinderen in een (online) portfolio opnemen en passen zodoende ook in het gedachtegoed van Continuous Improvement 

Toch doen we kinderen, naar mijn mening, tekort als we onze inspanning alleen hierop richten. Met name deze cursus maakt duidelijk dat we kinderen meer moeten meegeven dan parate kennis. Onderstaande afbeelding geeft goed aan wat in het onderwijs ook belangrijk is. De meeste overhoor tools kunnen goed helpen bij schil één: Taal & Rekenen, maar helpen ons nauwelijks bij de overige schillen. Met name de tweede schil wordt steeds belangrijker. 

21st century skills

De webquest is naar mijn mening een uitzondering op de genoemde tools. Deze kan, mits zo ontworpen, veel doen aan het ontwikkelen van de omliggende competenties in de tweede schil. In oktober 2011 kwam in de serie Onderzoeksreeks van Kennisnet het boekje Wat weten we over webquests uit. In dit boekje wordt beschreven hoe we in het onderwijs met de webquest kunnen omgaan en hoe optimaal resultaat kan worden verkregen. Met name de toekomst van de webquest, beschreven in H4, geeft een mooi vergezicht. Gezien de snelle ontwikkelingen van ict zal dit snel binnen handbereik liggen. De vraag is of we binnen het onderwijs dit allemaal kunnen bijhouden.

Dit blog is geschreven in het kader van 23 onderwijs dingen voor po   Ding 18 Toetsen

Ding 17 Klas 2.0

Onlangs mocht ik een tijdje 'spelen' met de Skoolmate. Een veelzijdige, compacte en degelijke laptop. Eigenlijk de voorloper van de tablets. De besturing met een pennetje op het beeldscherm voelde wat lastig aan. De meeste tablets doen dat beter. Misschien is dit appels met peren vergelijken want met de tablets zijn we weer een ICT generatie verder dan de Skoolmate.

Bij de start in ons nieuwe schoolgebouw, enkele jaren geleden, werden allerlei nieuwe ICT technieken in gebruik genomen. Er was o.a. wifi in het hele gebouw aangelegd voor de telefoon, computers en laptops. Helaas werd het niet wat wij ervan hadden verwacht. De performence was en bleef na allerlei interventies slecht. Soms duurde het wel 20 minuten voordat een laptop was opgestart. Ook 'ontspoorde' regelmatig het systeem tijdens het werken. Een man op de maan lukt, maar werken zoals in de getoonde filmpjes, waarbij meerdere kinderen probleemloos wireless werken, is bij ons helaas niet mogelijk geweest. Inmiddels heeft de school uit ellende een 'vast' netwerk en hangt het draadloos systeem grotendeels werkloos aan het plafond. Ook de telefoons werken inmiddels via een ander draadloos systeem. Echt jammer. 

Ik denk dat de kans van slagen van het integreren van andere vormen van leren met behulp van allerlei nieuwe tools sterk afhankelijk is van de visie die de school hierop heeft ontwikkeld. In de getoonde filmpjes zien we (helaas) niet dat scholen vooraf keuzes hebben moeten maken om bepaalde tools in te zetten. Met het team nadenken over waar je ict gaat inzetten en wat past bij de visie van de school zijn belangrijke ingrediënten voor het welslagen van klas 2.0 

Experimenteren is leuk, bijvoorbeeld met augmented reality, maar je hebt toch ook een plan nodig om het niet bij een experiment te laten. Ik denk dat experimenteren ook een onderdeel van een plan moet of kan zijn. De visieversneller van Kennisnet kan een bijdrage leveren om daadwerkelijk stappen te zetten. De afgelopen jaren heb ik met veel schoolteams van AGORA een dergelijke workshop gedaan. De workshop leverde een gedeelde visie en SMART doelen op. Inmiddels is het tijd geworden om met deze scholen te evalueren, te oogsten, bij te stellen en opnieuw een dergelijke workshop te doen. 

Blog geschreven in het kader van '23 onderwijsdingen voor het onderwijs' Ding 17 - Klas 2.0   

       

Ding 16 Digitaal werken

Mooi embedded filmpje Nieuwe combinaties in het onderwijs. Het maakt gelijk duidelijk waar het naar toe KAN gaan in het onderwijs. In dit geval vind ik het jammer dat Nederland zo'n diep gewortelde traditie van uitgevers voor het onderwijs kent. Dit staat het zelf maken van lesmateriaal, naar mijn idee, in de weg. De behoefte om zelf lesmateriaal te maken is daarom niet zo groot als bijvoorbeeld in Engeland. Daar staat het voorgeschreven curriculum centraal en de leerkracht / school is 'vrij' zelf te bepalen hoe de doelen worden gehaald. Het primair onderwijs in Engeland kent nauwelijks methoden voor taal, rekenen en wereldoriëntatie. Er wordt van de leerkracht verwacht dat deze zelf aan de slag gaat. Een groot deel van de opleiding is gericht op didactiek en het arrangeren van onderwijs. 

In Nederland bepalen grotendeels de makers van methoden hoe het aanbod in de klas eruit ziet. Een leerkracht is het 'doorgeefluik' van wat uitgevers hebben bedacht en moeten zich uitvoerig verantwoorden als ze iets anders doen. Je bedenkt je wel twee keer of je buiten de door de methode aangegeven paden gaat begeven. Het onderwijsveld wordt in deze ontstane traditie afgerekend op zelf het heft in handen nemen in plaats van aangemoedigd om als professional aan de slag te gaan. Ik zie helaas dat dit op kort termijn niet gaat veranderen. Sterker nog, ik zie juist een beweging waarin leerkrachten steeds meer gedwongen worden zich te conformeren aan de lesmethoden. Daarom ben ik sceptisch over de bewegingsruimte die we in Nederland krijgen om de in het filmpje voorgestelde werkwijze te implementeren. 

Er zal eerst een fundamentele maatschappelijke verandering in denken over onderwijs moeten plaatsvinden om dergelijke, naar mijn idee fantastische benadering, een plek te geven. De invloed van uitgevers is groot en ook zij ontdekken de mogelijkheden van het web. Het delen zal worden toegejuicht zolang het maar binnen de kaders van de uitgeverijen past. Uiteraard hangt aan het delen zoals uitgevers dit zien een prijskaartje. 

Wel zie ik dat in Nederland op het gebied van het delen van lesmateriaal varianten  zijn ontstaan. Een voorbeeld van zo'n initiatief is De Digischool. Het lijkt op Wikiwijs maar is toch weer anders en bestaat al langer. Ik mis in dit Ding een beschrijving van De Digischool. Slechts één link wijst naar (een zijdeur) van dit platform. Als één van de Digischool communitymanagers (community po 56) maak ik graag van de gelegenheid gebruik om wat reclame hiervoor te maken. 

Het delen van materiaal in de huidige onderwijscultuur is mogelijk, echter de nadruk ligt op materialen die als aanvulling kunnen dienen op bestaande onderwijsmethoden. De database leermiddelen van De Digischool is een schatkamer vol met allerlei lesmateriaal. Soms is het aanvullend op bestaande methoden, soms kan het naast of zelfs vervangend voor een (deel) van de methode gebruikt worden. In de praktijk blijkt dat veel leerkrachten het bestaande lesmateriaal uit de gebruikte methoden aanpassen voor de eigen groep. Er zijn steeds meer leerkrachten die dit willen delen met collega's via de Digischool. Wekelijks komt er nieuw materiaal bij.  

Daarnaast is er bij De Digischool van alles te vinden waarmee collega's de dagelijkse lespraktijk kunnen aanvullen en verbeteren. Klik  hier voor aanvullende informatie over De Digischool. Indien gewenst kom ik graag op school langs om (een deel van) het team te informeren over de mogelijkheden van De Digischool.

Dit blog is geschreven naar aanleiding van de cursus 23 onderwijsdingen voor po: Ding 16 Digitaal werken   

Ding 15 Video

Video

Onlangs was ik bij een bijeenkomst waar Remco Bron voorspelde dat online video de tv gaat verslaan. Er wordt in Amerika al behoorlijk geïnvesteerd in series die alleen op online platformen bekeken kunnen worden. Niet alleen YouTube, maar ook Google is hier mee bezig. 

Op uploadcinema.net is een waar filmfestival ontstaan rond filmpjes van YouTube. Degan Cohen in De Wereld Draait Door over dit onderwerp.

Het is ook mogelijk om (YouTube) filmpjes te integreren in een Word document. In de handleiding van edublogger André Manssen is te lezen hoe dat moet. Deze toepassing is handig voor het maken van (huiswerk) lesbrieven. Dit zijn enkele voorbeelden:

voorbeeld 1

voorbeeld 2

Audio

Mooie podcast voorbeelden! Ik heb met genoegen naar verschillende voorbeelden geluisterd. Ik vraag mij alleen af wie nu precies het publiek is voor deze podcasts. De opbrengst van bs. De Hooiberg is met name gericht op de buitenwacht, zoals ouders en belangstellenden. Mooi, maar halen ze daarmee de doelen die ze stellen op de startpagina van het project? 

In ieder geval hoeft het wiel niet opnieuw uitgevonden te worden als het gaat om handleidingen en instructiemateriaal! Wat een prachtige verzameling. 

Blog geschreven naar aanleiding van 23onderwijsdingenpo.nl/ding 15 video 

Ding 14 Presentatie

Dit Ding laat wel zien dat sinds de komst van web 2.0 Powerpoint niet meer de alleenheerser is als het gaat om digitaal presenteren. Voor mij was destijds Powerpoint wel een fantastische ontdekking. Mijn verslag over het eerste bezoek in 2002 aan de BETT in Londen heb ik in Powerpoint gemaakt. Ik had de smaak goed te pakken want het was een compleet digitaal prentenboek! De presentatie was opgebouwd met foto's, geluiden, hyperlinks, muziek en filmpjes. 

Inmiddels zijn we een paar versies Powerpoint verder en kan er nog (veel?) meer. Jammer dat de uitwisselbaarheid met nieuwere Office en Windows versies niet altijd werkt. Ik had in 2002 de presentatie op een CD-ROM gezet en deze zelf startend gemaakt, maar vandaag snapt WINDOWS 7 daar helemaal niets meer van. Na veel wroeten lukte het om de presentatie aan de gang te krijgen. Leuk om je oude werk weer eens te bekijken. Ik ben overigens nog steeds enthousiast over het instrument. 

Ik ben blij met de 'nieuwe' web 2.0 tools. Prezi vind ik een aanwinst. Dit jaar mogen kinderen bij ons op school ook met deze tool werken en presenteren. Ze pakken het razendsnel op. Het werken met Powerpoint is qua knoppen lastiger dan Prezi. Wel moet je goed na (laten) denken over de verhaallijn. Die is in Prezi minder vanzelfsprekend als in Powerpoint. 

Ik had van Capzles wel eens gehoord maar nog nooit iets mee gedaan of iemand ermee zien werken. Vandaag ermee gestoeid en een tijdlijn gemaakt met muziek. (Eh ja, muziekrechten ...) Het resultaat is (nog) niet om te delen, dus vandaar nog geen upload naar Slideshare. Een verslag over het bezoek aan de kinderboerderij of het werken in de schooltuin kan hiermee een mooie interactieve presentatie worden! 

De genoemde 'startpagina's' met de verwijzingen naar allerlei tools is voor mij echt rondlopen in een snoepwinkel. Ik ga de komende tijd eens rustig alles langs en hier en daar iets proberen en wellicht mee presenteren en publiceren.

De presentatietool Popplet mag wat mij betreft wel wat meer promotie krijgen. Hiermee zijn voor het onderwijs mooie presentaties te maken. Graag wil de popplet van Jasper Bloemsma over André Kuipers in het zonnetje zetten.

Kinderen kunnen ook eenvoudig met Popplet aan de slag en het werkt prachtig op het digibord.

Ook zag ik via de Scoop it! van Jasper Bloemsma een handig presentatie- / evaluatietool Junoed. Speciaal voor het onderwijs ontworpen. Leerkrachten (en kinderen?) kunnen online presentaties maken en, indien gewenst, een toets ontwerpen. Een soort Hot Patatoes , maar dan in een web 2.0 uitvoering. Het is zelfs mogelijk om de toepassing op een smartphone te laten draaien. Dus neem het verbod van mobieltjes maar weer terug, want je kunt met de smartphone in de klas handige dingen doen. Je hebt er zo maar een aantal werkstations bij!

Laatst was ik op een school en daar zag ik in de gang een serie posters hangen. Deze waren gemaakt met Glogster. Kinderen en leerkrachten hadden met elkaar de schoolregels gevisualiseerd.

Hieronder staat een voorbeeld van een Glogster voor een klaslokaal.
  

Blog naar aanleiding van 23 onderwijsdingen voor po - ding14 Presentatie

Ding 13 Informatie verwerken

Het gratis lespakket Diploma Veilig Internet (DVI), onder redactie van Kennisnet, besteedt in twee van de vijf hoofdstukken aandacht aan zoeken, begrijpen en verwerken van informatie van het internet. Zowel in het pakket voor de groepen 5-6 als in het pakket voor de groepen 7-8 is relatief veel aandacht voor dit onderwerp. 

Niet alleen voor kinderen is het een lastig onderwerp, ook volwassenen (en dus ook leerkrachten) kunnen hiermee onvoldoende uit de voeten. Ik denk dat ook menig leerkracht moeite heeft met het zoeken en vinden van de juiste informatie. Probeer H3: Werkblad Zoeken  uit het DVI maar eens te maken!

Mediageletterdheid gaat verder dan zoeken, vinden en verwerken van informatie. Bij het verwerken van  informatie kan de nieuwe media ook een belangrijke rol spelen. Op de Belgische site platformrondmediawijsheid.be staat onderstaand filmpje. Het illustreert hoe in Amerika in het voortgezet onderwijs wordt gewerkt met het begrip 'Multimedia Literacy'. Mediageletterdheid is hierbij een geïntegreerd onderdeel. Ook het bijgaand artikel 'Van een literaire naar een multimediale school' spreekt van een visie waarmee we in het onderwijs verder kunnen.

  

Wiki's Waarheid

Het weerzien van dit programma, gemaakt in april 2008, gaf mij het gevoel dat we sterk geneigd zijn  appels met peren te vergelijken. Volgens mijn bescheiden mening van één blogger ;-) mag je web 2.0 niet vergelijken met wat dan ook. Het is nieuw en biedt veel mogelijkheden die voorheen er nog niet waren. Laten we de mogelijkheden verkennen en zoeken naar toepassingen in plaats van het te vergelijken met andere vormen van media.
In de Volkskrant-online staat een Nederlandse kijk op nieuwe media en de invloeden op onze maatschappij. 

Dit geldt voor mij ook als we naar onze cursus '23 dingen po' kijken. Dit is voor mij geen bonte verzameling van elke week een nieuw tooltje die we omwille van de tool moeten gaan gebruiken in het onderwijs. De cursus is voor mij een mogelijkheid om kennis te nemen van (nieuwe) programma's waardoor ik mijn manier van werken soms aangenamer en soms makkelijker kan maken. Dezelfde benadering hanteer ik voor de organisaties waarin ik werk. Kunnen de tools en het web het werk en het onderwijs makkelijker, aangenamer, interessanter maken. Welk tooltje past en welk tooltje past niet. De tool en bijbehorende knoppen zijn voor mij geen doel op zich. Ook hier ligt voor mij de focus op mogelijkheden en aansluiting. Wat past en sluit aan bij de visie en uitgangspunten van de organisatie.        

Ding 12 Informatie zoeken

Blijft lastig, voor iedereen. Wat is waar, wat niet en waar kan ik informatie vinden zonder te verdwalen. Is  bijvoorbeeld dit waar?

Ik zie regelmatig pogingen voorbij komen om goede tools en strategieën beschikbaar te stellen, maar voor mij is daar het 'ei van Columbus' nog niet bij. 

Actief hebben wij bij AGORA met verschillende collega's een subsidie aanvraag gedaan om, samen met de makers van Nieuwsbegrip, een strategie mediageletterdheid voor kinderen te ontwikkelen. Helaas is de subsidie niet toegekend en het plan in de la beland. 

Ik denk dat we kinderen moeten leren optimaal gebruik te maken van zoekmachines en met name Google. Immers bijna iedereen gebruikt Google, dus waarom dan niet leren deze optimaal te in te zetten. In het boekje de Google code van Henk van Ess worden handige en bruikbare tips gegeven om optimaal gebruik te maken van deze zoekmachine. Daarnaast is het goed om ook andere zoekmachines te gebruiken. Davindi en Dabadoo zijn mooie alternatieven, ook omdat de strategieën van het zoeken door de machines anders is. Ook over dit laatste is een vorm van bewustwording bij leerkrachten en kinderen nodig. 

In de vernieuwde versie van Diploma Veilig Internet wordt de opdracht gegeven je naam in Google in te typen en het resultaat te bekijken en te bespreken. 

Deze mindmap is gemaakt door kinderen en een collega van de Bijenkorf. Ze hebben  bubbl.us gebruikt. De groep wilde met de AGORA leskist een schooljournaal maken en heeft, voordat ze aan de slag gingen, met elkaar bedacht welke onderwerpen aan bod moeten komen. Naar mijn idee een geslaagde manier om in een korte tijd veel ideeën te verzamelen. 

Ding 11 Samenwerken

Bestanden makkelijk delen?

Door deze cursus '23 dingen voor po' heb ik mijn account bij Google opnieuw ontdekt. Het samenwerken aan eenvoudige documenten is inderdaad heel handig. 

Toch merk ik (nog) beperkingen bij het maken van documenten in de cloud. Bijvoorbeeld een powerpoint presentatie heeft in de cloud een beperkt aantal functionaliteiten. Ook Google Docs kent z'n beperkingen. Wel constateer ik dat daar zo langzamerhand verbetering in komt, maar met de versie die op de computer staat kan nog steeds veel meer. De laatste tijd werk ik steeds meer met Prezi. Hiermee kun je prachtige presentaties maken. Het is weer eens wat anders dan Powerpoint en je hebt minder last van beperkingen. Ook kinderen kunnen het eenvoudig gebruiken voor allerlei presentaties.

Verder is de 'browser gevoeligheid' een issue. Zoals al in een eerder blog is gebleken is onder de motorkap niet alles hetzelfde. In onze scholen met Actacom is door de gebruiker niet zomaar even een andere browser te installeren. Na aanvraag en installatie is de browser (voorlopig?) alleen op de eigen werkcomputer beschikbaar en niet in je profiel. Deze beperking geldt ook voor het gebruik van Dropbox. Heel handig, staat bij ons thuis op alle computers en laptops, maar kan, volgens mij, binnen Actacom (nog) niet gebruikt worden. (Inmiddels werkt Dropbox wel, bestanden staan niet in je profiel maar worden opgeslagen op het betreffende werkstation) 

Wiki's

Aan de genoemde mogelijkheden en aanbieders van een wiki wil ik nog graag Wikikids toevoegen. Na wat doorklikken op de genoemde links kom er je uiteindelijk wel terecht, maar een rechtstreekse link en beschrijving mis ik.  

In het najaar van 2011 heeft AGORA een workshop aangeboden waarin we de mogelijkheden voor het onderwijs van Wikikids hebben bekeken. Klik hier voor de inleidende Prezi van deze workshop. Eén van de leerkrachten heeft na de workshop met haar leerlingen een wiki gemaakt over de omgeving van de school. Klik hier voor het resultaat. 

   

Ding 10 Tussenevaluatie

Ja, wat ga ik hierover bloggen. Voor mij werkt de cursus '23 dingen voor po' als een katalysator. Elke week een paar 'dingen' bekijken en beschrijven brengt mij weer op nieuwe ideeën. De gekozen werkvorm, wekelijks op een zelf gekozen moment gaan werken, bevalt mij goed. Ik probeer elke week op een vast moment aan de slag te gaan. 

Techniek:

Ik heb geleerd dat er verschillen bestaan tussen browsers. Voorheen dacht ik dat het verschil met name in de 'look en feel' zat, maar kennelijk zitten onder de motorkap ook verschillen waardoor programma's anders en verschillend presteren. Met name bij Delicious uit ding 3 is dit goed te merken. 

Voor mij werkt Google Chrome prettig, maar ik begrijp dat Firefox ook goed uit de voeten kan met de verschillende tools. De prestatie van de Microsoft IE valt mij tegen.

Inhoud:

De verschillen in browsers en onverwachte foutjes in tools weerhouden mij niet om naar de functionaliteit en toepasbaarheid van verschillende web 2.0 tools te kijken. Goed dat de cursus over verschillende thema's gaat. Eén 'ding' is niet één programma, maar een verzameling tools rond een onderwerp. Wellicht hadden sommige collega's verwacht dat er 23 programma's zouden worden behandeld in plaats van 23 (grote en kleine) thema's?

Op het gebied van gebruik van ICT in het onderwijs is Nederland nooit een voorloper geweest. Het gebruik van het web is daarbij geen uitzondering. De kinderen hebben het echter al lang ontdekt. Nu nog de leerkrachten. Onbekend maakt onbemind en (voor)oordelen liggen op de loer. Voor mij spelen de ICT-ers bij de emancipatie van ICT en dus ook het web een cruciale rol. Door deze cursus  krijgen we meer kennis van de mogelijkheden en zien daardoor als geen ander waar web 2.0 kan aansluiten bij de (specifieke) onderwijsvraag van de betreffende school. Ik zou het zonde vinden als we deze kans niet optimaal benutten.

Hoe:

Het Cumulus project laat zien dat aansluiten bij onderwijsbehoeften beter werkt dan het 'droppen' van nieuwe ICT projecten in de klas / school. Mijn stelling is eerst goed kijken wat nodig is en daarop de ICT en web 2.0 antwoorden geven. Helaas zie ik om mij heen nog veel dat de focus niet naar binnen is gericht maar naar buiten.

Voorbeeld:

Onlangs heb ik bij een collega Google Forms geïntroduceerd. Voor haar werk is het nodig dat formulieren worden gemaakt, ingevuld en verwerkt. Tot nu toe veel papierwerk met invulstrookjes. Een tijdrovend en precies klusje. Met Google Forms is het nu snel en handig opgelost. Een klein voorbeeld, geen ingewikkelde analyse, projectplan of hoge kosten. Ook geen innovatie waarbij de school op z'n grondvesten staat te schudden. Wel snel en makkelijk iemand geholpen en daarmee de schoolorganisatie.

Ik ben benieuwd naar het vervolg van de cursus. Ik hoop ook dat we met elkaar de beoogde slag kunnen gaan maken. Het is zonde als we deze kans laten liggen.  

                    

Ding 9 Invloeden media

Media:
We staan er mee op en gaan er mee naar bed. Voor de val van de Muur en het IJzeren Gordijn ben ik enkele keren in de DDR geweest. Je realiseert je dan pas hoe een wereld er uitziet zonder een bombardement aan media. Sinds die tijd is er nogal wat aan media bijgekomen. Infobesitas ligt op de loer. Het lijkt mij dat diegene die zich bezighouden met het maken en versturen van de vele vormen van media ook realiseren dat overkill niet denkbeeldig is. Immers, de boodschap moet wel blijven overkomen! Je hebt er als maker van media niets aan als je boodschap de doelgroep niet bereikt. Interessante materie! 

Mediasmarties geeft hier aan hoe de ontwikkeling van kinderen in verschillende leeftijdsfasen  t.o.v. de media verloopt. Ik vind dat elke professional die werkt met kinderen deze informatie moet kennen. Ook zou de PABO hier iets mee moeten doen. Ik krijg wel eens de indruk dat de PABO dit onderdeel meer zou kunnen uitdiepen.

Onderzoek wijst uit dat, naast ouders en school, de media een grote invloed heeft op de (media)opvoeding van kinderen. Wanneer ouders en school de verantwoordelijkheid naar elkaar (blijven) toespelen en deze niet of nauwelijks oppakken voorzie ik dat de media vrij spel krijgen en misschien al grotendeels hebben.  

Ontdekoefeningen:

Mediagebruik in de groep:
Tijdens het geven van een ouderavond over mediawijsheid bespreek ik met het team en ouders de resultaten van de enquête die in de week voorafgaand wordt gehouden onder de kinderen van de bovenbouw. De accenten zijn per school verschillend maar alle onderzoekjes laten zien dat kinderen veel, langdurig en met weinig controle met media bezig zijn.   

Wallie-card:
Op Wikipedia wordt  deze zakelijke beschrijving van de Wallie-card gegeven.

Mijn Kind Online deed een jaar geleden hier een oproep om ervaringen met dergelijke vormen van betalen te melden en te delen. Ook in het onlangs verschenen rapport Pas op je portemonnee! (oktober 2011) wordt door MKO aandacht besteed aan de mogelijkheden en risico's.

Ding 8 Auteursrecht

Is er werk aan de winkel?

Ik hoor collega's aan de koffietafel regelmatig praten over de kwaliteit van de door de kinderen gemaakte werkstukken. Met name het knip en plakwerk is regelmatig onderwerp van gesprek. 

Voor veel kinderen is het maken van een werkstuk lastig. Gelukkig begeleiden veel leerkrachten de kinderen in dit moeilijke proces. Maar sluit de begeleiding wel altijd aan bij wat kinderen in dit proces nodig hebben? Als je als kind geluk hebt vertelt de leerkracht meer dan alleen over de lay-out, maar komt het bedoelde plak en knipwerk wel ter sprake? En, als het ter sprake komt, wordt dan een relatie met auteursrecht gemaakt? 

André Manssen heeft op 14 november 2011 een blog hierover geschreven. Hij stelt soortgelijke vragen en onderzoekt of er behoefte is aan (aanvullende) informatie en materialen voor het primair onderwijs.

Volgens mij past dit onderwerp in een breder kader, namelijk de discussie rond de '21 Century Learning Skills'. In onderstaande cirkel, gemaakt door Kennisnet, wordt aangegeven welke richting de komende jaren het onderwijs zou moeten opgaan om de veranderingen in de maatschappij te kunnen volgen. 

Voor mij is hierbij een essentiële voorwaarde: mediawijze kinderen EN leerkrachten. Onlosmakelijk speelt het leren gebruik maken van bestaande kennis en informatie een belangrijk rol. De mediacoach heeft in dit proces een belangrijke taak. Nu wordt de mediacoach vooral ingehuurd om de risico's van het web te bespreken, maar in de toekomst zie ik meer een rol weggelegd om kinderen, ouders en bovenal leerkrachten mee te nemen in de ongekende mogelijkheden van het web en een bijdrage te leveren aan de voorwaarden van het onderwijs in de 21e eeuw.

De tools die Rita Nieland in haar blog noemt verdienen ruim de aandacht. Elke leerkracht zou van het bestaan en functioneren van Creative Commons moeten weten en dit ook gebruiken in de lessen over o.a. het maken van een werkstuk. Ook het gebruik van het zoekformulier van Flickr moet gemeengoed worden. 

De mediacoach heeft, in nauwe samenwerking met de directie en ICT-er van de school, nog genoeg te doen. Hierbij moeten we oppassen dat we ons niet gaan verliezen in 'knoppencursussen' Als je weet hoe een auto technisch werkt kun je er nog niet mee de straat op want er is meer nodig om er mee te rijden! Zo ook bij het onderwijs met ICT. Natuurlijk is enige kennis van de techniek niet verkeerd, echter deze moet altijd ten dienste staan van didactiek en de vakinhoud. Het steeds meer gebruikte TPACK model gaat uit van deze drie elementen.   

De meerwaarde zit in de overlap van de drie componenten en het is een goed model om onderwijs met ICT los te laten komen van de gebruikelijke knoppencursus. 

Ik doe graag in een (boven)schoolse mee om dit mede vorm te geven.

Is er werk aan de winkel?       

Ding 7 Veiligheid en Pravicy

Het lijkt er op dat deze discussie pas sinds kort door een wat breder publiek wordt gevoerd dan een paar jaar geleden. Volgens mij kwam er pas wat meer aandacht voor dit onderwerp toen Wikileaks documenten online ging zetten die daarvoor slechts voor een enkeling toegankelijk waren. Het werd, naar mijn idee, een eenzijdige discussie want de vraag ging niet zo zeer over veiligheid en privacy, maar over wie is het lek en is dit diefstal.

Wikileaks, maar later ook de zaak rond het bedrijf DigiNotar en het daarop volgende initiatief Lektober , geeft aan dat overheden (toch nog vaak achter gesloten deuren) met dit probleem worstelen. Maar wordt dit ook als een probleem ervaren door de 'gewone man in de straat'. Volgens mij nog te weinig. Het filmpje Privacy Matters geeft wel een wake-up call, maar zie je ook iets gebeuren? En doet het onderwijsveld er iets mee?

Een goed initiatief vind ik het social-media-protocol van de vakbond CNV. Het geeft organisaties, dus ook scholen, de gelegenheid het onderwerp op de agenda te zetten en bespreekbaar te maken. Ik neem voor mijn blogsite in ieder geval de disclaimer over ;-)

Voor onze leerlingen zou ik zeker eens aan de slag gaan met het materiaal Databaas. Kinderen leren over veilige wachtwoorden, privacy en veiligheid op het web. 

Ook het aangehaalde artikel in mijn vorige blog Mediawijsheid in de klas uit Vives 119 is in dit kader de moeite van het lezen zeker waard. 

En dan nu .... mijn disclaimer:

© 2009 Marco Geenen. De standpunten en meningen op deze website, zijn de persoonlijke mening van Marco Geenen en staan los van eventuele officiële standpunten van AGORA en Digischool. Marco Geenen is niet verantwoordelijk voor de inhoud van uitlatingen en reacties van derden op de hier gepubliceerde stukken.

Ding 6 Kinderen 2.0

Kinderen leven IN de sociale media, 

mijn generatie MET de sociale media. 

Volgens mij maakt dit duidelijk waar de generatiekloof over gaat. Voor mij is niet het doel de kloof te beslechten, ik denk ook niet dat dit reëel  is. Wel wil ik als mediacoach bereiken dat collega's in het (AGORA) onderwijs zich bewust worden van de genoemde kloof en zich daardoor als onderwijsgevenden ook betrokken (gaan) voelen bij dit thema. Vanuit die betrokkenheid kinderen gaan coachen bij de uitdagingen, maar ook bij de risico's van het World Wide Web.

Uitdagingen: Leerkrachten ontdekken, samen met de leerlingen, de (on)mogelijkheden van de nieuwe media. Er zijn veel mogelijkheden om nieuwe media in te zetten in de dagelijkse lessen. Deze inzet geldt niet alleen voor de midden- en bovenbouw van het po, maar ook voor de onderbouw. Hier en daar zie je mooie initiatieven. Niet alleen van leerkrachten, maar ook van educatieve diensten. Een mooi voorbeeld is het project Pazzup.nl/junior In deze interactieve lessenserie wordt Hyves ingezet om met leerlingen de gevaren langs de spoorbaan te bespreken. Een deel van de communicatie tussen leerkracht en kinderen verloopt via Hyves.

Risico's: Leerkrachten weten, over het algemeen, weinig over de ins en outs van de social media en web 2.0. Ik denk niet dat zij zich dit allemaal eigen moeten maken. De kracht van leerkrachten zit meer in de 'levenservaring' en het beter kunnen duiden van informatie. Deze kennis moeten zij dan ook vooral gaan inzetten. Een mooi voorbeeld staat in Vives 119, in het artikel Mediawijsheid in de klas . Koen Steeman en John Leek vertellen hoe het kan.

De mediacoach wordt op dit moment vooral ingezet om de risico's onder de aandacht te brengen. Maar ik zie ook een rol weggelegd om juist de uitdagingen van de nieuwe media, samen met leerkrachten en kinderen, te vinden en in te zetten. De mediacoach kan ingezet worden als vraagbaak, katalysator, coach en mediator.

Een Exploratorium, zoals op 2 november 2011 in Arnhem werd geopend, kan voor leerkrachten en studenten een goede plek zijn om zich verder te bekwamen. Ik hoop dat er meer van deze plekken in  Nederland geopend worden!

Met het verschijnen van de nieuwe media is onze maatschappij wezenlijk aan het veranderen. Het onderwijs zal daar iets mee moeten doen. Geen knoppencursus, maar een aanpak volgens het TPACK model. Voor mij is dit een uitdaging! Voor u ook? Belt u de helpdesk of gaat mee op ontdekkingsreis?

    

Ding 5 Sociale media

Voor de gelegenheid weer eens mijn profiel op Hyves geopend. Was er lang niet 'op' geweest. Ik had gelijk weer hetzelfde gevoel als toen ik mijn profiel enkele jaren geleden aanmaakte: WAT EEN KERMIS! Niet alleen visueel is het bont, maar ook het bombardement aan toeters en bellen doet mij duizelen. Ik kan daar niet echt aan wennen. Kennelijk zit ik anders in elkaar dan de 7 miljoen houders van de actieve Hyves profielen. Waarschijnlijk hoor ik bij de ongeveer 3 miljoen 'slapende' Hyves gebruikers. Gelukkig voor mij: Ik hoor dan toch bij een groep. Patti Valkenburg, maar ook onderzoekers van Mijn Kind Online, wijzen er op dat mensen / kinderen graag bij een groep willen horen. Zeker ook voor kinderen een niet onbelangrijk deel van het volwassen worden. Op zoek naar je identiteit, 'vrienden' maken, krabbels plaatsen, je profiel pimpen, etc. Hoe mijn generatie ooit groot is geworden en een identiteit heeft ontwikkeld is in de huidige tijdgeest van social media dan ook nauwelijks voor te stellen.

Lespakket Hyves

Ik heb gelijk maar even gezocht naar profielen over onze school, en gelukkig, ze zijn er! Over geen van deze profielen voeren wij redactie. Het is ook niet altijd duidelijk wie dat wel doet. We hopen door het aanbieden van het lespakket Diploma Veilig Internet toch indirect invloed te hebben op de wijze waarop kinderen de profielen beheren. In de klas worden de do's en dont's besproken.   

Nog niet zo lang geleden is een compleet lespakket over het gebruik van Hyves verschenen. Deze bestaat uit 10 lessen. Heeft iemand ervaring met deze lessenserie? Ik hoor/lees het graag. (#durftevragen)

Twitter is voor mij een bron van informatie en inspiratie. Regelmatig komen er tweets voorbij waar ik iets aan heb. Ik heb gemerkt dat je een bepaalde handigheid moet ontwikkelen om het medium te gebruiken en voor je te laten werken. Mijn school heeft sinds kort ook een account op Twitter. Deze staat op dit moment alleen 'op luisteren'. 

Over de toekomst van de social media, en dus ook Twitter, wordt druk gespeculeerd. Tijdens de presentatie van BoekTweePuntNul gaf Remco Bron in zijn keynote aan dat Twitter nu op z'n hoogtepunt is. Volgens Remco zal het binnen 1,5 jaar worden overgenomen. Zie het verslag van Wilfred Rubens.

De ontwikkelingen gaan snel, heel snel. Volgend jaar een geheel nieuwe inhoud van de cursus 23 dingen?    

Ding 4 Mediawijsheid

Klik hier voor Marktplaats nummer 16, een uitgave van AGORA - Zaanstreek. Voor dit nummer is mij gevraagd een artikel te schrijven over mediawijsheid bij AGORA. Bij het artikel staat ook een interview met een ouder uit één van AGORA ouderkamers. (pag. 20 ev.)

In het artikel ga ik in op de houding, kennis en vaardigheden van kinderen, ouders en leerkrachten met betrekking tot dit onderwerp en welke invloed de nieuwe media heeft op onze huidige maatschappij. Ook schrijf ik over de schijnbare vrijblijvendheid om mediawijsheid wel of niet op de agenda van school te zetten. In geen enkel officieel stuk van de overheid staat dat scholen verplicht zijn mediawijsheid op de agenda te zetten. Toch kun je er bijna niet onder uit. Scholen moeten van de overheid werken aan 'actief burgerschap en sociale cohesie'. Mediawijsheid is, maar mijn mening, één van de ankers voor deze opdracht! In het handboek Mediawijsheid wordt een vergelijkbaar verband gelegd.

Ik vind het handboek Mediawijsheid als bron niet altijd even makkelijk als het gaat om duidelijk te krijgen wat wel en wat niet in het containerbegrip mediawijsheid (voor school) past. Verder gaat het handboek vrijwel alleen over bovenbouw PO en (onderbouw) VO.

Carola Oldemaat is in haar onderzoek naar mijn idee praktischer en duidelijker. Op pagina 8 en 11 geeft ze duidelijk aan waar de accenten zouden moeten liggen. Verder staat op de pagina's 9 en 10 een mooi overzicht van leerkracht competenties met betrekking tot mediawijsheid.

Voor AGORA scholen is op basis van o.a het handboek en het onderzoek van Carola Oldemaat een workshop ontwikkeld. Het schoolteam wordt in deze workshop uitgenodigd aan te geven op welke gebieden de school zich moet gaan ontwikkelen. Op basis van deze uitspraken wordt door de mediacoach van AGORA een schoolspecifiek bronnenboek samengesteld waarmee leerkrachten direct en praktisch in de groepen aan de slag kunnen gaan. Van harte aanbevolen!